Het levenslang volgen van een strikt glutenvrij dieet is tot nu toe de enige wetenschappelijk onderbouwde behandeling voor coeliakie; letterlijk betekent dat een dieet met nul milligram gluten.
In de praktijk lijken enkele milligrammen gluten per dag geen schadelijke gevolgen te hebben voor het darmslijmvlies bij coeliakie, maar wáár precies de veilige grens ligt van de maximaal toelaatbare hoeveelheid gluten lijkt per individu te verschillen en daarom wordt aanbevolen het glutenvrije dieet zo nauwkeurig mogelijk aan te houden.
De granen tarwe, rogge, gerst, spelt en kamut bevatten gluten evenals alle voedingsmiddelen die hiermee bereid zijn en dienen vermeden te worden.
Haver en haverproducten worden afgeraden vanwege het hoge risico op besmetting met glutenbevattende granen tijdens productie.
De van nature glutenvrije (onbewerkte) voedingsmiddelen zoals aardappelen, (zilvervlies)rijst, peulvruchten, maïs, quinoa, gierst, boekweit, soja, groenten, fruit, vlees, gevogelte, vis, schaal- en schelpdieren, ei, melkproducten, kaas, olie, roomboter, zijn geschikt om te gebruiken.
Glutenvrije dieetproducten worden speciaal voor het glutenvrije dieet gemaakt. Voor deze producten worden de van nature glutenvrije voedingsmiddelen en/of glutenvrij gemaakt tarwezetmeel gebruikt. Deze glutenvrije dieetproducten bevatten maximaal 200 mg gluten per kg product (200 ppm), zoals wordt aangegeven in de Codex Alimentarius. Echter sinds juli 2008 is deze norm aangescherpt. De nieuwe norm bedraagt 20 mg gluten per kg product (20 ppm. Zie voor meer info onze tweede nieuwsbrief van 2008.
Nog klachten na het volgen van een glutenvrij dieet ?
Indien de maag-darmklachten 6-12 maanden na het volgen van een glutenvrij dieet niet verbeteren(*) en er geen (on)bewuste dieetfouten gemaakt zijn, kan door het weglaten van dit glutenvrij gemaakte tarwezetmeel uitgezocht worden of de klachten verminderen en dus veroorzaakt worden door een grote individuele gevoeligheid voor gluten.
* en van lactose intolerantie of onvoldoende voedingsvezels is geen sprake.
Volwaardigheid glutenvrij dieet
Volwaardige voeding is goed te realiseren met het glutenvrije dieet, alleen voedingsvezels, jodium en vitamine B1 behoeven extra aandacht. Suppletie is alleen nodig bij een onvolwaardige voeding en bij aangetoonde deficiënties zoals ijzergebreksanaemie, vitamine B12-tekort, foliumzuur-tekort en osteoporose.
Lactose-intolerantie
Lactose-intolerantie kan voorkomen tengevolge van coeliakie. Een positieve H2-ademtest is de reden om met een lactosebeperkte voeding te starten. In de meeste gevallen wordt een kleine hoeveelheid lactose (=enkele grammen verspreid over de dag) goed verdragen.
De duur van de lactosebeperking hangt af van de snelheid waarmee de darmvlokken zich herstellen; zes weken tot drie maanden is een richtlijn.
Rol van de diëtist
Het glutenvrije dieet is een ingrijpend dieet, maar goede motivatie helpt de patiënt zijn dieet trouw te blijven. Uitleg over ziektebeeld en het glutenvrije dieet, over individuele glutengevoeligheid en risicoproducten kunnen de patiënt hierbij helpen, evenals praktische informatie over: etikettering, aanbod, prijzen en verkooppunten van glutenvrije dieetproducten, uit eten gaan, vakanties en feestjes.
Lid zijn van de Nederlandse Coeliakie Vereniging draagt bij aan deze informatiestroom.
De diëtist heeft een belangrijke taak in de begeleiding van de patiënt met coeliakie. Door aan te sluiten bij de belevingswereld van de patiënt, zal de diëtist bij elk consult die adviezen kunnen geven welke deze persoon op dat moment nodig heeft en/of de hindernissen kunnen opsporen die een goede uitvoering van het dieet in de weg staan: voelt de patiënt vooral boosheid of wil hij/zij niet steeds weer anders zijn dan anderen of heeft hij/zij juist problemen met het gebruik van aroma’s of tarwezetmeel? Wanneer de diëtist dat onderscheid kan maken, dan zal de begeleiding effectiever zijn.
Het aantal consulten bij de diëtist ligt ongeveer tussen de drie en vijf keer na het stellen van de diagnose en daarna nog één keer per één à twee jaar.
Behandeling Dermatitis Herpetiformis (DH)
Wanneer de huidafwijking DH gepaard gaat met de klinische klachten van coeliakie wordt geadviseerd na dunnedarmbiopsie een strikt glutenvrij dieet te volgen naast medicatie (Dapson). Genezing van de huidafwijking kan maanden tot 1 à 2 jaar duren. Daarna kan in sommige gevallen de medicatie gestopt worden en blijft alleen het glutenvrije dieet als behandeling over.
Jodiumbeperking
Uit onderzoek blijkt het niet nodig standaard een jodiumbeperking te adviseren. Wanneer de verwijzende specialist dit wel adviseert, is het belangrijk de schildklierfunctie regelmatig te controleren.
Coeliakie in de familie van de gezonde baby
Komt coeliakie voor bij eerstegraads verwanten (moeder, vader, broer, zus) van de pasgeboren baby, dan bij voorkeur de eerste zes maanden borstvoeding geven. Indien dit niet mogelijk is zuigelingenvoeding. Hypoallergene voeding helpt niet ter voorkoming van coeliakie.
Na de start van bijvoeding met groenten en fruit (in de vierde levensmaand), kunnen na zes maanden ook tarwe(bevattende) producten gegeven worden. Het darmslijmvlies is dan voldoende ontwikkeld om gluten te kunnen verdragen.
Er wordt momenteel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de mogelijk preventieve invloed van al vroeg –voor zes maanden – starten met kleine hoeveelheden tarwe in combinatie met borstvoeding. Eerder onderzoek hiernaar heeft er niet toe geleid het huidige advies voor glutenintroductie te veranderen.
Ook is er geen wetenschappelijk onderbouwde reden het geven van glutenbevattende producten uit te stellen tot na het eerste levensjaar.
